Metodologia i organizacja badania

Osoby badane

Badaną populację stanowią uczniowie, którzy w roku szkolnym 2009/2010 rozpoczęli naukę w klasach pierwszych publicznych szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży (z wyłączeniem szkół specjalnych i przyszpitalnych). Z operatu losowania wyłączono placówki, w których uczęszczało do klas pierwszych mniej niż 10 uczniów.

Próba obejmuje uczniów z 180 losowo dobranych szkół podstawowych. Dodatkowo badaniem objęto rodziców uczniów, nauczycieli z placówek, do których uczęszczają oraz dyrektorów szkół. Łącznie wzięło w nim udział około 5500 uczniów, 5500 rodziców oraz 2500 nauczycieli. Szczegółowe informacje o schemacie doboru próby oraz jej reprezentatywności znajdują się w rozdziale Organizacja i metodologia badania podłużnego w szkołach podstawowych książki podsumowującej etapy I – III. Przeprowadzone analizy pokazały, że próba jest reprezentatywna i wysokiej jakości.

Badanie ma charakter panelu – kolejne etapy obejmują tych samych respondentów, a zebrane dane są łączone i analizowane w dłuższej perspektywie czasowej. Informacje o stopach realizacji próby w kolejnych etapach badania znajdują się w rozdziale Organizacja i metodologia badania podłużnego w szkołach podstawowych książki podsumowującej etapy I – III. Poniżej przedstawiono podstawowe informacje dotyczące realizacji próby wśród uczniów i ich rodziców.

Tabela 1. Odsetki uczniów i rodziców, których przebadano w kolejnych etapach w stosunku do liczby uczniów i rodziców w wylosowanych szkołach i klasach

grupa

uczniowie

rodzice uczniów

liczba

6648

6648

I etap

liczba przebadanych

5600

5760

%

84,24%

86,64%

III etap, cz. 1

liczba przebadanych

4942

4713

%

74,34%

70,89%

III etap, cz. 2

liczba przebadanych

4894

%

73,62%

IV etap*

liczba przebadanych

4432**

%

66,67%

V etap*

liczba przebadanych

4480***

%

69,48%

liczba – liczba respondentów w wylosowanych szkołach i klasach w I etapie badania
% – odsetek przebadanych w danym etapie w stosunku do liczby respondentów w wylosowanych szkołach i klasach w I etapie badania

* uczniowie, którzy pozostali w próbie po jej odświeżeniu; nie uwzględnia uczniów dołączonych do próby

** pozyskano komplet danych (dziecko + rodzic)

*** pozyskano dane z co najmniej 3 z 5 narzędzi  badawczych

 

W IV etapie badania, ze względu na reorganizację podziału na klasy w wielu szkołach,  zdecydowano o odświeżeniu próby badawczej. Przeanalizowano, do których oddziałów klas V uczęszczają dzieci objęte dotychczas badaniem i wyselekcjonowano te, w których stanowili oni większość. W ten sposób do dalszego badania zakwalifikowano 323 oddziały. W oddziałach tych pozyskiwano zgody na badanie uczniów, którzy dotychczas w nim nie uczestniczyli. 

W etapie V, w wyniku likwidacji, jedna placówka została wykluczona z badania. W próbie do końca badanie utrzymano 179 ze 180 szkół.

Realizacja badania

W badaniu zaplanowano pięć zasadniczych etapów. Etap II w drugiej klasie skoncentrowany na pomiarze osiągnięć szkolnych z powodów niezależnych od zespołu badawczego został odwołany. Poniższa tabela zawiera informacje o terminach realizacji wszystkich przeprowadzonych etapów. Szczegółowe informacje o przebiegu oraz stopach realizacji w poszczególnych etapach znajdują się w raportach technicznych.

Tabela 2. Terminy realizacji dotychczasowych etapów badania

etap

klasa

termin

okienko badawcze

raporty techniczne

I

I

11.2009-06.2010

15.02.2010-07.04.2010

z I etapu badania 

aneks

III, część 1

III

04.2013-08.2013

10.05.2012-26.06.2012

z III etapu badania

III, część 2

IV

08.2012-03.2013

17.09.2012-24.10.2012

IV

V

03.2014-09.2014

05.05.2014-23.05.2014

z IV etapu badania

zał. 1
zał. 2

V

VI

03.2015-06.2015

13.04.2015-08.05.2015

z V etapu badania

zał. 1

 

Realizacja badania w terenie, ze względu na swoją skalę, została powierzona firmom badawczym wyłonionym w toku przetargów publicznych. Etap I badania przeprowadzony został przez Instytut Badania Rynku i Opinii Publicznej Millward Brown SMG/KRC Poland-Media SA, natomiast etap III oraz IV – przez ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Koordynatorami ze strony zespołu badawczego byli w kolejnych etapach Zofia Lisiecka, Cezary Kacprzak oraz Aleksandra Olendzka-Surgiel. W etapach III-V nadzór merytoryczny nad badaniem prowadziła Anna Hawrot.

Schemat badania

Schemat badania, wraz z wyszczególnieniem osób badanych oraz obszarów badawczych, ilustruje poniższa tabela.

Tabela 2. Schemat badania podłużnego w szkołach podstawowych

etap

grupa

respondentów

pomiary

etap 1

uczniowie

inteligencja

rodzice

aspiracje edukacyjne wobec dziecka, status społeczny rodziny ucznia, struktura rodziny, kapitał kulturowy i ekonomiczny rodziny, historia edukacyjna dziecka

nauczyciele

opinie o egzaminach zewnętrznych, opinia o wskaźnikach EWD, ocena funkcjonowania ucznia w pierwszym roku nauki (tylko wychowawca klasy)

dyrektorzy

opinia na temat egzaminów zewnętrznych, analiza wyników egzaminacyjnych w szkole, opinia o wskaźnikach EWD, rekrutacja do szkoły, organizacja próbnych sprawdzianów po klasie szóstej
etap III, cz. 1

uczniowie

inteligencja, motywacja do nauki, relacje rówieśnicze, integracja szkolna

rodzice

aspiracje edukacyjne wobec dziecka, jakość kontaktów ze szkołą, dodatkowe wsparcie edukacyjne (w tym pomoc bezpłatna, korepetycje, zajęcia z języków obcych oraz ogólnorozwojowe)

nauczyciele

opinie o egzaminach zewnętrznych, opinia o wskaźnikach EWD, doskonalenie zawodowe, poczucie skuteczności w zawodzie, kultura organizacyjna szkoły, partycypacja w zarządzaniu szkołą, przywództwo w szkole, stosunek do analizy wyników egzaminacyjnych w szkole, wykorzystywane w nauczaniu podręczniki, metody pracy na lekcjach, źródła wsparcia w sprawach zawodowych

dyrektorzy

opinia na temat egzaminów zewnętrznych, analiza wyników egzaminacyjnych w szkole, stosunek do analizy wyników egzaminacyjnych w szkole, opinia o wskaźnikach EWD, statystyki dotyczące rekrutacji do szkoły, kultura organizacyjna szkoły, partycypacja nauczycieli w zarządzaniu szkołą, przywództwo w szkole, zasady przydziału uczniów do klas I klas do nauczycieli
etap III, cz. 2

uczniowie

osiągnięcia szkolne w zakresie matematyki, czytania i świadomości językowej
etap IV

uczniowie

integracja szkolna, dodatkowe wsparcie edukacyjne, aspiracje, poczucie samotności, relacje rówieśnicze, poczucie skuteczności

rodzice

status społeczny rodziny ucznia, struktura rodziny, kapitał kulturowy i ekonomiczny rodziny, aspiracje edukacyjne względem dziecka, historia edukacyjna dziecka, zaangażowanie rodzica w edukację dziecka

nauczyciele

obciążenie pracą szkolną, wykształcenie i uprawnienia do nauczania, poczucie skuteczności w zawodzie nauczyciela
etap V

uczniowie

dodatkowe wsparcie edukacyjne, integracja szkolna, absencja szkolna, oceny szkolne, inteligencja, osiągnięcia szkolne w zakresie matematyki, czytania i świadomości językowej

nauczyciele

wypalenie zawodowe, absencja

 

Dodatkowo do danych z badania dołączono wyniki uzyskane przez uczniów na sprawdzianie po klasie VI szkoły podstawowej.

 

Narzędzia badawcze

W badaniu wykorzystano różne ankiety i testy (w tym skale standardowe). Informacje o nich znajdują się tutaj. Narzędzia, które ze względu na swój charakter nie powinny być ujawniane oraz narzędzia, których prawa autorskie nie pozwalają nam na publikację, nie zostały zamieszczone na stronie. Pozostałe można pobrać klikając na linki poniżej.

Etap I:

 Etap III, cz. 1:

 Etap III, cz. 2

Etap IV

Etap V

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.